Vì những người có học đi lên từ gian khổ họ rất trân trọng người cần lao chính danh chịu thương chịu khó
Nước hoa thơm nức bao nhiêu càng bủn xỉn và bất nhã bấy nhiêu. Như món lá bép.
Theo chị nói đi như thế ăn thua gì so với ngày trước đi trong rừng chân bị gai đâm và dây mây kéo lại. Họ thường ngồi trên xe máy chỉ trỏ bắt mình mang đến buộc vào xe hoặc bỏ vào giỏ cho họ. Xức nước hoa nghe mùi muốn ói. Bó rau. Vì trên đời này không ai giỏi hơn ai.
Các em lao về phía trước để lại sau lưng là rừng cây. Thực ra loại khách hàng cá biệt này thuộc dạng “thừa tiền thiếu chữ”. Chị cằn nhằn nhìn tôi có vẻ thương hại.
Có đẳng cấp. Trẻ thơ bị còi xương ăn vào mập ra. Lại lên giọng dạy đạo đức. Nhớ già làng râm ran kể chuyện.
Anh KVui. Ngày trước những bước chân của các chị. Chị Ka Hoa không biết đi xe máy nhưng chị có một sức khỏe phi thường. Mang gùi. Mình giỏi hơn người khác điểm này còn họ giỏi hơn mình cái khác. Nơi gần cư dân bản địa đều dùng tốt tiếng Khor. Gần đây không biết vợ chồng trúng quả gì mà mua một lúc 5 bộ quần áo.
Vì thôn ấp ở gần nhau ai có dã tâm. Trong hai tiếng đồng hồ ngồi phụ bán và quảng cáo mặt hàng cho chị. Vì hàng ngày xúc tiếp với nhau đến mức trò chuyện bằng thổ ngữ mà cứ ngỡ là mình đang nói tiếng phổ biến. Đọt mây…tổng cộng vốn ngần sáu trăm ngàn. Ăn đọt mây. Cá ăn kiến ông ơi!”.
Mỗi lần có dịp đi các thành phố lớn nghe mùi ngo lại nhớ nhà mình. Năm nào cà phê. Có thể góp ý chỉ bảo người khác nhưng tôi đã nhầm. Tôi gùi ngo và lá về nhà mệt muốn chết. Mẹ cha nó! Vài năm nữa hết tiền mới biết. Tôi từng đi lang thang từ bắc xuống nam Tây Nguyên gặp được nhiều người dân bản địa.
Hoặc trời mưa trùm tấm nylon bán cho hết hàng. Tên chị là Ka Hoa dân tộc Mạ ở tít vùng sâu thuộc huyện Di Linh tỉnh Lâm Đồng. Tôi trố mắt nhìn ông ta ngửa mặt lên trời cười sằng sặc rồi dịch ra tiếng Nhun (Kinh) cho ông ấy nghe. Đi rẫy thường mang gùi chạy xe máy đội nón vải mềm chồng lên chiếc mũ bảo hiểm để khỏi bị Công an phạt chứ không phải bảo vệ cho mình.
Tôi mới có thời cơ ngồi gợi chuyện với người nữ giới này. Trải lên nền đất ven đường.
Đi hái cà phê. Người ta tin mới mua hàng cho mình chớ!”. Chưa hết. Ở đời kiến ăn cá. Còn lá bép. Phụ nữ sinh con tắt sữa luộc ăn 2 ngày sẽ có sữa đều. Lầm tưởng mình có văn hóa. Hái chè là chuyện thông thường. Một bếp sử dụng ga đặt ở trong nhà còn một bếp bên ngoài để đun củi.
Đọt măng le… hoặc mang gùi đi chợ. Ngày tốt nghiệp đại học. Hiện giờ không ít người Kinh ở nông thôn miệt Nam Tây Nguyên. Lúc đó ra đây. Năm nào mất giá cả khu chợ u ám tả tơi như thời bao cấp. Cháy giòn rụm như là mùi vị đặc trưng ở Tây Nguyên. Mùi ngo thơm. Mỗi lần ba bó về luộc. Những đàn bà cả Kinh lẫn Thượng mang gùi ra chợ gặp nhau hỏi thăm chuyện nhà.
Mua hai bó tôi khuyến mãi cho một bó. Ka Hoa bán hàng cho khách. Ở những vùng nông thôn Tây Nguyên hiện giờ gần như mỗi nhà đều có hai bếp lửa. Ka Hoa trên 40 tuổi cao ráo với nước da nâu mặn mà và bộ mặt nhân hậu. Trông hơi giống lá bơ non ăn béo ngậy bùi bùi. Khi cây thông chết vơ nhựa dồn về gốc tạo thành một màu đỏ bầm nhớp nhúa tay người. Chuyện cà phê trà lá
10 thanh củi ngo. Rồi từ nắng gió của rừng núi đại ngàn nước da của người kinh cũng chuyển sang gam màu cà phê đến nỗi nhiều khi ngồi hoặc đi chung với nhau khó phân biệt được ai là Nhun (người Kinh) ai là dân tộc bản địa.
Vài ký cá bắt ở suối khe hay buồng chuối mới chặt còn nhựa chảy… Mặt hàng rau xanh ở chợ quê thường không bắt mắt bằng loại rau do người trồng chuyên nghiệp nhưng rất an toàn. Đi hái lá bép cho bả đi chợ bán. Nhớ bếp lửa hồng trong đêm đông. Đôi gồng gánh trên vai kẽo kẹt ngày xưa ở vùng đồng bằng châu thổ bỗng trở thành ký ức.
Nếu ông có bị liệt mua về ăn đi! Tôi đảm bảo mà!”. Đèn đường hay những khu vườn cà phê trĩu hạt. Có nhẽ họ đã quen dùng những đồng tiền không đích danh nên xem thường những người ngồi chợ mồ hôi trộn đất kiếm sống bằng sức lao động chân chính của mình.
Họ biết hết và sẽ rỉ tai nhau hàng ngày. Bạn là dân tỉnh thành có khi chẳng biết ngo và lá bép là gì! Xin thưa.
Chỗ bán nơi Ka Hoa ở nể nhiều hàng. Mắt mở to. Đồi núi còn hiện giờ để lại là đường nhựa.
Chè được giá các gian hàng đầy ắp. Hình ảnh một khu chợ nói lên mức thu nhập dân trong vùng. Ka Hoa đập vai tôi cười như nắc nẻ: “Mua đi 10 ngàn một bó rẻ rề.
Cộng đồng Tây Nguyên sống ở vùng nông thôn chẳng những giống nhau về màu da ngôn ngữ mà còn quen với món ăn dân dã.
Đi thăm nhau. Nghe ổng nói loại lá này trị liệt dương hay lắm. Ở Tây Nguyên bóng vía chợ quê mang nền văn minh buôn làng rõ nét. Vì do tâm đức đứa ở vùng quê sống với nhau tình nghĩa nên họ ít khi sử dụng thủ thuật trong buôn bán rau vườn và nếu có cũng bị dân làng tẩy chay. Ka Hoa bảo nhỏ với tôi bằng tiếng Khor về một ông khách quen đang ngồi chọn hàng: “Ông này mua lá bép một tuần 2 lần.
Trong các loại cây rừng ở Tây Nguyên không có loại cây nào có thể bắt lửa một cách nhanh nhất cho dù trời mưa thấm nước vẫn cháy thường nhật.
Nên giới thiệu thêm vài người nữa. Đàn bà và các em dân tộc bản địa đi vườn. Người Kinh ở đây ăn lá bép. Hàng ngày có thể mang gùi đi bộ hàng chục cây số. Phải qua vài lần làm quen trong vai người đi mua lá bép và măng rừng. Gùi đọt lấy rau… ở vùng đất Bazan này. KVui chuyển sang tiếng Kinh mang âm sắc Bắc Bộ: “Kể ra bà Ka Hoa nhà tôi cũng hơi bị siêu đấy! Bả bảo tôi đi rừng đào gốc ngo.
Thực ra chỉ là một tấm nylon rộng khoảng 3m vuông. “Mình sống phải có đạo đức chớ! Có đạo đức mới sống dai. Hèn gì từ tết đến giờ tôi bán được nhiều lắm”. Ông ta cũng phá lên cười: “Nó là thần dược đó ông ơi! Tôi giới thiệu cho gần 10 người đều có kết quả. Còn bả gùi đi 10 cây số tỉnh queo ông ơi! Chưa nói là ngồi chợ suốt ngày trên nắng dưới nóng.
Đọt mây nấu canh hoặc chiên xào trở thành món ăn truyền thống. Ổng ăn được 6 tháng rồi có kết quả tốt. Công ông ngồi bán hàng cho tôi cả buổi sáng mà!”. Tôi học từ họ và họ dạy tôi khá nhiều điều. Tôi nói thiệt đó!” Tôi quay sang hỏi chị bằng tiếng Khor “Sao chị đang bán măng rừng mà bảo người ta đừng mua.
Chân bước rập ràng đúng nhịp. Đó là nét đặc trưng của những người phụ nữ Tây Nguyên gùi củi. Ở Tây Nguyên hiện nay.
Chồng chị mỗi lần gặp tôi đều vui vẻ nói tiếng KHor kể về người vợ chịu khó của mình. Là người trực tiếp ở cơ sở. Chợ quê ở nông thôn Tây Nguyên chiếm trên 50% là nông sản địa phương từ con gà. Dân bán hàng chuyên nghiệp ở khu chợ nông thôn này nói với tôi bằng ngôn ngữ chợ búa “Mấy cái thằng cha con mẹ này mua được hàng hơi bị khó.
Vì thế ngo vẫn là loại củi đặc biệt. Ngày trước ở trong rừng lá bép thay thế cho mì chính. Khách hàng của chị là những người quen đã từng mua nhiều lần nên rất vui vẻ ít khi trả giá.
Dân giàu nước mạnh ở nông thôn biểu đạt rất rõ ở chợ quê vì họ sống bằng nội lực chính danh của mình. Củi ngo là thân của cây thông. Tôi phát hiện người nào càng mặc áo quần đắt tiền. Có tức là mỗi lần ra chợ chị vẫn mặc váy đầu trần. Ka Hoa chào mời một người phụ nữ mới sinh em bé “Mua lá bép về nấu canh với cua cô ơi! Canh cua lá bép ăn có nhiều sữa cho con bú lắm! Đừng ăn măng rừng không tốt cho người mẹ đang cho con bú đâu.
Gian hàng của chị có khoảng 15 bó lá bép bằng cổ tay. Người ta dùng búa chẻ ra thành từng mảnh bằng bàn tay hoặc nhỏ hơn để nhóm lửa. Thí dụ như con mụ Hoành ở phía trên nhà tôi. 20 ký măng rừng cộng thêm đọt bí.
Mình làm chồng thấy vợ khổ cũng xót chớ ông!”. Chị không sợ ế à!”. Mấy năm trước nghèo rớt mùng tơi. Chị mày sẽ dạy đạo đức cho.
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét