Khi vụ Đoàn Văn Vươn ở Tiên Lãng - Hải Phòng vừa xảy ra, GS Đặng Hùng Võ - nguyên Thứ trưởng Bộ Tài Nguyên Môi trường đã nói: “Từ lâu rồi giới văn nghệ đã cảnh báo về những thảm họa đất đai trong truyện ngắn Kẻ sát nhân lương thiện (trích trang Web RFA ngày 27/1/2012)
Văn học dự báo được tính vượt trước của thời đại, mà một số người đã từng cảnh báo cho rằng chính tác phẩm Kẻ sát nhân lương thiện là tiếng chuông cảnh tỉnh, một lời dự báo, cấp thiết của từng lớp đang biến đổi can dự đến đất đai là căn do của mọi xung đột tầng lớp.
Khi viết xong Kẻ sát nhân lương thiện anh gửi cho anh Hồ. Khi làm báo mà mê say văn chương vẫn như ngọn lửa âm ỉ nhưng anh phải ngưng viết văn, vì công việc làm báo bận rộn quá, chiếm hết thời gian, trí tuệ và cảm xúc của anh.
3. Đó là lý do 17 năm sau khi nhận được giải thưởng cuộc thi Truyện ngắn Báo Văn Nghệ 1990 - 1991, anh mới ra mắt được cuốn tiểu thuyết Thạch Đế (Nxb văn chương 2009) và 3 năm sau mới có tập truyện Thủy cơ (Nxb QĐND, 2012) và đến nay chuẩn bị ra cuốn sách thứ ba là tiểu thuyết Người khổng lồ đội mồ kể chuyện.
Một số tiểu thuyết gần đây có hàm lượng kiến thức triết học cao, ít độc giả cảm thụ được. 2. Từ đó đến nay anh vẫn phải dùng thuốc hàng ngày và không dám làm việc quá sức nữa! Có lúc anh phải thốt lên: “ Tôi viết như đang sống trong một giấc mơ ”. Nhưng anh đã nhận được giải nhất cuộc thi truyện ngắn báo Văn nghệ năm 1990-1991 được các nhà văn, dịch giả nước ngoài dịch ra tiếng Pháp, Nhật, Trung Quốc và đến hiện sau hơn 20 năm vẫn được nhắc lại trên báo, trên mạng.
Bỏ cây bút thì anh còn biết tựa vào đâu? Đối với một nhà văn, khi không còn sức sáng tạo nữa thì nhà văn ấy thực sự đã chết rồi. Anh mê đọc sách từ khi chưa biết đọc chữ, lúc đó chỉ xem tranh trong sách.
Còn ở hải ngoại thì gọi đó là truyện “bắn vào Việt kiều” hoặc “truyện ngắn đẫm máu”. Hiện thực cuộc sống lại ùa vào trang văn của anh. Trong tập truyện ngắn này, có truyện Kẻ sát nhân lương thiện. Hiện tại anh đang viết tiểu thuyết Thánh Thi (dự kiến viết 800 đến 1000 trang). Nếu tính về số lượng, anh thấy mình có may mắn trong viết báo hơn là viết văn, nhưng nếu được thêm một giải văn học sẽ làm anh vui mừng hơn nhiều giải báo chí, anh cũng từng tâm tình với tôi như vậy.
Cái tứ truyện này bắt đầu và kết thúc rất nhanh, bất ngờ. Anh đã để cho cảm xúc của mình dồn nén, mạnh mẽ, sẻ chia, đồng cảm và anh đã yêu đến si với số các nhân vật của mình, chính điều này đã giúp anh thăng hoa trong từng truyện.
Có thể coi nhà văn Lại Văn Long có thâm niên sáng tác hơn 20 năm, công việc hàng ngày của anh là làm báo, cuộc sống đời thường của một công chức cũng có thăng trầm nhất quyết nhưng sự đam mê văn chương làm cho anh chẳng thể dứt ra như một cái nghiệp, và anh đã định hình một chân dung văn học rõ ràng, sắc nét.
Anh tâm tình rằng, cách đây 30 năm, khi đang học lớp 12 ở Trường Phổ thông trung học Đức Trọng, nghiêm đường dạy văn của anh Nguyễn Văn Hương nay là giám đốc Sở Văn hóa Thể thao - Du lịch Lâm Đồng nói với cả lớp học của anh rằng: “ Việt Nam chưa có tác phẩm phản chiếu trọn hai cuộc kháng chiến chống Pháp, chống Mỹ ”.
Tuy nhiên, tôi phải dấn, trong cả 3 cuốn sách đó, khát vọng, tuấn kiệt viết văn của anh tụ hội vào truyện ngắn Kẻ sát nhân lương thiện. Bao lăm thân phận con người được anh chia sẻ, sống cùng căn số của họ như chính cuộc thế bộn bề, phức tạp mà vẫn hàm chứa giá trị tốt đẹp và niềm tin vào mai sau của loài người trong trang viết của anh.
Anh bật mí tác phẩm mới này có đoạn “va chạm” với sex và anh cho rằng chỉ viết sex khi thật cấp thiết, cầm cố biểu lộ bay bổng, nhưng “sạch” và thật nhiều ẩn dụ.
Truyện Kẻ sát nhân lương thiện. Anh đã có 23 giải thưởng báo chí (trong đó có nhiều lần giải nhất, giải nhì của giải Báo chí quốc gia và giải báo chí Thành phố Hồ Chí Minh), nhưng chỉ mới được một giải nhất văn chương.
Thế là, anh quyết nghỉ công tác ở Lâm Đồng về Sài Gòn thực hành giấc mơ viết văn. Ẩn dụ dưới trang văn ấy, người đọc có thể nhận vờ sâu tình cảm của nhà văn luôn khao khát cái đẹp, căm ghét cái xấu. Mãi gần đây, khi về Sài Gòn công tác, tôi gặp anh, thấy anh gần gũi giản dị và tâm thành. Thủy cơ … là những truyện hay, đã có một cái nhìn dự báo. Nhưng… vớ chỉ là chuyện nhỏ nếu so với tháng 9/2010, anh vì lao tâm với việc đọc tài liệu, viết văn, ít ngủ nên áp huyết bất ngờ tăng cao rất nguy hiểm, may mà kịp vào bệnh viện.
Đọc truyện ngắn của Lại Văn Long, hiện thực cuộc sống đầy ắp, bề bộn, tiếng nói hiện đại, gân guốc, tiết tấu nhanh có tính ẩn dụ rất cao, kết cấu rõ ràng và mạch lạc, những vấn đề tác giả đề cập vẫn còn nguyên tính thời sự. Hiện thực cuộc sống trong xã hội chúng ta đang mở cửa, vì vậy có nhiều đổi thay trong từng lớp.
Tác giả xứng đáng nhận giải nhất báo Văn nghệ Hội nhà văn Việt Nam
Tôi đã đọc một mạch hết tập truyện Thủy cơ và hiểu thêm cái lý của đám đông. Tức thị đủ để lưu danh, đủ với dương thế. Chúng ta đang đợi chờ những trang viết mới của anh. Anh nghe xong nảy khát vọng viết được cuốn sách đó. Lúc báo Văn Nghệ đăng Kẻ sát nhân lương thiện, xuất hiện những ý kiến bảo rằng anh không nắm được chủ trương, chính sách về cải tạo và hóa giá nhà… Còn ở hải ngoại thì gọi đó là truyện “bắn vào Việt kiều” hoặc “truyện ngắn đẫm máu”.
Suốt thời gian đó anh sống cùng các nhân vật của mình nên lúc nào cũng mơ mòng, nói trước quên sau, nhiều khi chạy xe ngoài đường phải nạm trấn tĩnh để tránh tai nạn, ngồi uống cà phê tại Sài Gòn, đôi lúc tôi thấy anh còn lơ đãng như đang nghĩ suy một điều gì đó rất xa lạ và nghĩ suy cùng nhân vật của mình.
Tôi vốn dị ứng với đám đông, hễ cái gì đám đông đổ xô đi tìm đọc, tìm xem thì tôi tránh. Thành công lớn nhất của Lại Văn Long là truyện của anh quyến rũ, lôi cuốn, nhiều tình tiết sáng tạo, bất ngờ.
Đây cũng là một thế mạnh của anh cùng với nhân tài văn chương đích thực đã giúp cho nhà văn Lại Văn Long khái quát, bay cao và trầm lặng có dấu ấn cá nhân chủ nghĩa riêng, rất riêng. Ở tuổi thiếu niên anh bắt đầu mơ viết văn. Ra trường anh công tác ở Ban Tuyên giáo Tỉnh ủy Lâm Đồng, rồi tình cờ được gặp Trần Ninh Hồ. Tuy nhiên, đôi chỗ câu chữ sắc sảo đến ác nghiệp.
Lại Văn Long luôn đau đáu hướng về thân phận của con người, vì thế các nhân vật trong truyện của anh có tính cách số mệnh khác nhau.
Hai mươi lăm tuổi đã có cái nhìn như thế về thời cục … cũng đáng nể (Lời của một nhà phê bình). Nhưng bao trùm cả truyện ngắn của anh là tính nhân bản, nhân văn, ẩn sâu sau mỗi câu, mỗi chữ, đó là khát vọng được sống công bằng.
Có người cho rằng anh mang triết học và sự thâm uyên của triết học thấm đẫm vào từng trang văn của mình. Vào năm 1992, truyện ngắn Kẻ sát nhân lương thiện được giải cũng có nhiều ý kiến khác nhau. Anh bắt đầu tích lũy từ những năm đại học và đến năm cuối, thử viết truyện ngắn Màu mận chín được đăng trên báo tuổi xanh chủ nhật. Anh Hồ cùng một bạn văn là anh Phạm Khắc Lưu đọc xong viết thư cho anh khen hay.
Và đến tận hiện tôi vẫn cho rằng đây là một tập truyện hay nhất của anh, mặc dầu anh vừa chuẩn bị cho ra đời thêm một tiểu thuyết nữa. Đặc biệt, anh đã tặng tôi tập truyện ngắn Thủy cơ của mình và tiểu thuyết Thạch Đế. Những lần tâm can với nhà văn Lại Văn Long trong lúc trà dư, tửu hậu anh đã thổ lộ với tôi về cái duyên của mình đến với văn học. Cái nghiệp văn chương đã chọn anh, đã thành mệnh của anh rồi.
Nhưng anh đã nhận được giải nhất, được các nhà văn, dịch giả nước ngoài dịch ra tiếng Pháp, Nhật, Trung Quốc và đến bây giờ sau hơn 20 năm vẫn được nhắc lại trên báo, trên mạng.
1. Đeo đuổi nghề báo, mà làm được một vài truyện ngắn như thế cũng đủ. Hay luật gia Trần Đình Thu - chủ trang Web “Bình chọn thơ hay” đã viết: “20 năm trước Lại Văn Long đã cảnh báo về tranh chấp đất đai, nhà cửa dẫn đến đổ máu trong truyện Kẻ sát nhân lương thiện … Theo tôi, một tác phẩm “sống dai” là tác phẩm thành công… say mê văn học tốn nhiều thời gian hơn và khi viết văn thu nhập từ viết báo giảm nhiều.
Đầu năm 1992, Long được anh Huỳnh Bá Thành nhận về làm việc tại báo Công an Thành phố Hồ Chí Minh cho đến ngày nay.
Mạch truyện nhanh, giọng văn chắc và đặc biệt là sự lạnh lùng trong giọng kể đã mang lại hiệu ứng đầy ấn tượng trong xúc cảm người đọc. Tôi thấy anh còn bao nhiêu ấp ôm, bao lăm trằn trọc chưa tràn ra được vì bận bịu với công việc làm báo.
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét